Kako je pravna greška učinila “Noć živih mrtvaca” najčešće korištenim filmom

Horor je žanr koji neprestano privlači publiku – od klasičnih čudovišta studija Universal i kultnih filmova Alfreda Hičkoka, do savremenih bioskopskih hitova. Ipak, u bogatoj istoriji strave i užasa postoji jedan film koji drži potpuno jedinstven rekord.

Kada je objavljen 1968. godine, “Noć živih mrtvaca” ostvario je izuzetan uspeh uprkos skromnom budžetu. Prema podacima Forbsa, film je sa ulaganjima od svega 114.000 dolara zaradio čak 30 miliona dolara. Pored komercijalnog uspeha, film je dobio i pohvale kritike, a vremenom je prepoznat i kao alegorija rasnih odnosa u Sjedinjenim Američkim Državama. Posebno se isticao lik Bena, kog je tumačio afroamerički glumac Dvejn Džouns.

U galeriji pogledajte kadrove iz kultnog horora:

Ben je u to vreme bio netipičan filmski junak – inteligentan, snalažljiv i oslobođen stereotipa koji su tada dominirali. Romeru se pripisuje i stvaranje modernog koncepta zombija, čiji se uticaj i danas vidi u franšizama poput “Živih mrtvaca”.

Prema Ginisovoj knjizi rekorda, isečci iz “Noći živih mrtvaca” do januara 2024. godine pojavili su se u čak 129 drugih filmova. Među poznatijim naslovima su “Noć veštica II”, “Mi deca sa stanice Zoo”, “Fejd tu blek”, “Pruf” i “Odjek smrti”. Razlog za tako često korišćenje nije samo poštovanje prema klasiku. Kako objašnjava Univerzitet Jork, originalni distributer filma, organizacija Volter Rid, napravio je ključnu grešku.

Film je prvobitno trebalo da nosi naziv “Night of the Flesh Eaters”, ali je ime promenjeno kako bi se izbegla zabuna sa ranijim naslovom. Tom prilikom zaboravljeno je da se na novu uvodnu špicu doda oznaka o autorskim pravima, što je prema američkom Zakonu o autorskim pravima iz 1909. godine bilo obavezno. Zbog te administrativne greške film je automatski prešao u javnu domenu, što je omogućilo slobodno korišćenje njegovih scena – bez ikakvih naknada.

Osim što se pojavljivao u stotinama drugih filmova, “Noć živih mrtvaca” direktno je inspirisao brojne kultne horore. Dobio je nastavke poput “Zore živih mrtvaca” i “Dana živih mrtvaca”, kao i zapažen rimejk iz 1990. godine. Prema Bazfidu, klasik Sema Raimija “Zla smrt” iz 1981. godine snažno je nadahnut Romerovim delom, što se vidi u sličnostima između demona i zombija, kao i u spoju horora i komedije.

Reditelj “Gospodara prstenova”, Piter Džekson, takođe je pronašao inspiraciju u Romerovom filmu za svoje rane radove poput “Ded alajv”, jednog od najkrvavijih i najkomičnijih zombi filmova. Među najpoznatijim primerima je i “Koliba straha” iz 2002. godine, za koji je reditelj Eli Rot otvoreno naveo “Noć živih mrtvaca” kao ključnu inspiraciju.

Iako je greška sa autorskim pravima sprečila autore da ostvare veću finansijsku dobit, upravo je taj propust omogućio da nasleđe ovog horor klasika ostane živo decenijama nakon premijere – učvrstivši njegov status jednog od najvažnijih i najuticajnijih filmova u istoriji žanra.

Pogledajte video: Inostrani horor film snimljen na brojnim lokacijama u Srbiji