Ja sam medicinska sestra na palijativnom odeljenju i ovo je najveća zabluda o ljudima na samrti

Džuli Makfaden, medicinska sestra iz Kalifornije, provela je više od petnaest godina uz postelje pacijenata, prvo na odeljenju intenzivne nege, a zatim na odeljenju palijativne nege, mestu gde se ljudima pruža uteha na kraju životnog puta. Kroz godine je svedočila stotinama odlazaka i primetila obrasce koji se ponavljaju, a koji su daleko od dramatičnih filmskih scena. Svojim radom na društvenim mrežama, gde je poznata kao “Hospice Nurse Julie”, nastoji da edukuje javnost i smanji stigmu koja okružuje smrt. Njena misija je jednostavna – da pokaže da je umiranje prirodan proces,a ne nešto čega se treba bojati. Svoje znanje i iskustvo sažela je i u knjizi “Nothing to Fear”, koja je postala bestseler “New York Timesa”, nudeći utehu i razumevanje onima koji se suočavaju s gubitkom ili sopstvenom smrtnošću.

“Postoji nešto što većina ljudi kaže pre nego što umre, a to je obično ‘Volim te’“, otkrila je u jednom od svojih videa. Druga, gotovo jednako česta pojava jeste dozivanje roditelja. Pacijenti, bez obzira na svoje doba, često dozivaju “mamu” ili “tatu”, čak i ako su njihovi roditelji preminuli decenijama ranije. Prema Džuli, taj čin predstavlja povratak temeljnoj potrebi za sigurnošću i utehom, poziv onima koji su im prvi pružili ljubav i zaštitu. To nisu reči žaljenja, već izrazi najdublje ljudske povezanosti.

Iako su izjave ljubavi najdominantnije, postoje i druge fraze koje se često čuju. Džuli navodi četiri ključne rečenice koje ljudi osećaju potrebu da izgovore kako bi pronašli mir: “Hvala ti”, “Oprosti mi”, “Opraštam ti” i “Zbogom”. One služe kao način za zaokruživanje odnosa i rješavanje nedovršenih poslova na emocionalnoj razini. Pored toga, pacijenti često izražavaju žaljenje zbog praktičnih životnih odluka. Među najčešćim kajanjima su rečenice poput: “Voleo bih da nisam toliko radio” i “Žao mi je što nisam više cenio svoje zdravlje dok sam ga imao”. Upravo je to iskustvo, svedočenje tuđim žaljenjima, podstaklo i samu Džuli da svake večeri sastavlja “listu zahvalnosti”, kako bi cenila male, svakodnevne stvari koje ljudi na kraju života prepoznaju kao najvažnije.

Osim izgovorenih reči, Džuli Makfaden često govori i o neobičnim, ali učestalim fenomenima na samrti. Otprilike mesec dana pre smrti, mnogi pacijenti počinju da doživljavaju vizije u kojima vide preminule članove porodice, prijatelje pa čak i kućne ljubimce. Džuli naglašava da ti pacijenti u tim trenucima nisu u delirijumu ili pod uticajem jakih lekova, već su potpuno svesni i orijentisani, a ti susreti im donose neverovatan mir i utehu. Ponekad se može videti i takozvani “pogled smrti” (death stare), kada pacijent fiksira pogled u ugao sobe, često s osmehom, kao da vidi nekoga ko je došao po njega. Tu je i “posezanje smrti” (death reach), pokret rukom prema gore, kao da pokušavaju da dohvate ili zagrle nevidljivu osobu koja ih čeka.

Jedan od najvažnijih delova Džulinog rada jeste edukacija porodice o fizičkim promenama koje se događaju tokom aktivne faze umiranja. Njena ključna poruka jeste da je ljudsko telo biološki stvoreno da umre, jednako kao što je stvoreno da se rodi, a taj je proces, kada mu se dozvoli prirodan tok, najčešće miran i bezbolan. Promene u disanju, poput dugih pauza između udaha, potpuno su normalne. Zvuk poznat kao “samrtni ropac” (death rattle), koji porodicama može biti izuzetno uznemirujuć, zapravo je samo nakupljanje pljuvačke u grlu koju pacijent više ne može da proguta i ne uzrokuje mu bol. Usporavanje cirkulacije dovodi do pojave mrlja na koži, poznatih kao motling, koje se prvo javljaju na stopalima i rukama. Telo se polako gasi, a s time i potreba za hranom i vodom. Razumevanje ovih prirodnih procesa, tvrdi Džuli, pomaže porodicama da smanje strah i budu istinska podrška svojim voljenima u poslednjim trenucima, omogućujući im dostojanstven i miran odlazak.

Video: Medicinska sestra o umiranju