Hitler želeo Grenland po svaku cenu

U vreme Drugog svetskog rata Grenland je bio danska kolonija, ali su ga već tada želele svetske sile, uključujući nacističku Nemačku Adolfa Hitlera, piše Špigel.

Tokom Drugog svetskog rata, nacisti su želeli Grenland – ne zbog mineralnih resursa, već zbog meteoroloških stanica, koje su se tamo gradile, budući da su meteorološki podaci ključni za ratovanje, jer određuju da li se raspoređuju avioni ili brodovi i da li se izvode pomorski manevri, bombardovanja ili amfibijsko iskrcavanje, Telegraf prenosi Tanjug.

U isto vreme, saveznici su takođe gradili meteorološke stanice, a kako navodi Špigel, meteorološki uslovi u arktičko-severnoatlantskom regionu između Grenlanda i Skandinavije, posebno, mogu kasnije da utiču na vreme u Evropi.

Do izbijanja Drugog svetskog rata, mreža merenja je bila međunarodno organizovana, nakon toga, nacistička Nemačka više nije imala pristup važnim meteorološkim podacima od saveznika, zbog čega je Vermaht između 1941. i 1945. godine, uspostavio više od 10 meteoroloških stanica na Grenlandu i Arktiku, uključujući i jednu pod šifrom “Holcauge” (Drveno oko).

Gubitak podataka merenja sa Grenlanda ometao je nemačke ratne napore – u avgustu 1943. godine, nemačka mornarica je poslala novi tim na Grenland na brodu za posmatranje vremena “Koburg”, koji je nekoliko meseci prenosio podatke Nemačkoj pre nego što ga je locirala saveznička patrola sankama i potom evakuisala.

Usledile su dalje nemačke misije na Grenland i arktički arhipelag Svalbard, ali je meteorološko izviđanje ostalo problem za Vermaht, što je postalo očigledno početkom juna 1944. savezničkim iskrcavanjem u Normandiji, koje je označilo početak oslobođenja Zapadne Evrope.

Kako se navodi američki general Dvajt D. Ajzenhauer je prvobitno planirao “Dan D” za 5. jun, ali ga je odložio za sledeći dan zbog jakih vetrova i visokih talasa – sa uspehom.

Zahvaljujući meteorološkim prognozama, saveznici su mogli da iskoriste kratak period mirnijeg vremena na francuskoj obali za svoju invaziju 6. juna, međutim, nemačka strana nije uspela da predvidi ovo zbog neadekvatnih informacija o vremenu.

Do poslednjeg trenutka, nemačko rukovodstvo je pokušavalo da kontroliše vremensku situaciju – vojna komanda “Hojdegen” bila je jedna od poslednjih koja se upustila u arktički led kako bi uspostavila meteorološku stanicu na Špicbergenu.

Tim od 11 ljudi prevezao je približno 80 tona opreme u podmornici “Karl J. Buš”, uključujući sedam tona uglja, kao i radio opremu, eksploziv, oružje i sanduke sa hranom.

Za svakog čoveka, mesečno su bila predviđena tri litra francuskog crvenog vina, 1,5 litara konjaka, jedan litar Štajnhegera i tri četvrtine litra likera, a kmanda je počela sa radom u septembru 1944. na temperaturama niskim i do -40 stepeni Celzijusa i nekoliko puta dnevno je prenosila vremenske podatke pomorskoj radio-stanici u Tromseu.

Ipak, to nije dovelo do željene prekretnice u ratu – nemački Rajh je kapitulirao 8. maja 1945. godine.

Međutim, ljudi na Arktiku su bili gotovo zaboravljeni – morali su da izdrže još skoro četiri meseca na meteorološkoj stanici dok ih norveški lovac na foke nije evakuisao 4. septembra 1945. godine i predao saveznicima.

“Članovi meteorološke jedinice ‘Hojdegen’ bili su poslednji nemački vojnici Drugog svetskog rata koji su se predali”, podseća Špigel.