Devojačka kula: Legende o ljubavi i sultanijama

Devojačka kula je sigurno jedan od najprepoznatljivijih simbola Istanbula, koji vidimo u gotovo svim turskim serijama snimanim u ovom gradu u poslednjih 20 godina. Nalazi se na malom ostrvu u Bosforu, oko 200 metara od obale četvrti Uskudar, na azijskoj strani grada. Kula je vekovima bila stražarnica, svetionik, carinska tačka, karantinska stanica, pa čak i radarska stanica, a zbog serije “Sultanija Kosem“, postala je poznata i kao zloglasni zatvor za jednu moćnu sultaniju.

Pogledajte u galeriji fotografije Devojačke kule:

Prvi objekat na tom mestu podignut je još u antičko doba, verovatno u 5. veku pre nove ere. Za današnju kulu pouzdano se zna da ju je u 12. veku sagradio vizantijski car Manojlo I kao čvrst oslonac za gvozdeni lanac, kojim se po potrebi zatvarala plovidba Bosforom. Temelji tog utvrđenja i danas se naziru pod vodom. Nakon osmanskog osvajanja Carigrada 1453. godine kula je korišćena kao osmatračnica, svetionik i vojni objekat.

Kula je više puta stradala u zemljotresima, požarima i olujama, pa je često obnavljana. Današnji izgled uglavnom potiče iz velike obnove za vreme Mahmuda II (1832 – 1833). Građevinu je danas moguće posetiti, a sa vidikovca puca jedan od najlepših panoramskih pogleda na Istanbul.

Postoje podaci da je kula u nekim periodima osmanske istorije korišćena za izolaciju i pritvor određenih osoba, pogotovo tokom pobune janičara. U seriji “Sultanija Kosem”, sultanija Safije je jedno vreme bila zatvorenica u Devojačkoj kuli, međutim, to je gotovo sigurno dramaturški dodatak scenarista, a ne istorijska činjenica. Zatvaranje sultanije Safije u Devojačkoj kuli iskorišćeno je kao simbol njenog pada sa vlasti. Scenaristi su spojili poznatu istanbulsku kulu, koja je obavijena legendama o zatočenoj princezi, sa likom Safije, kako bi scena bila dramatičnija. Istorijski, ona je prognana u “Stari dvor”, a ne u Devojačku kulu.

Sultanija Safije je bila žena koja je decenijama upravljala carstvom iz senke. Kada izgubi vlast, njeno slanje u Devojačku kulu ima snažnu simboliku izolacije od sveta, jer je kula odvojena od kopna i okružena vodom, a ima direktan pogled na Topkapi palatu, koja je decenijama bila njen dom. Sultaniji je najveća kazna bila da stalno kroz prozor gleda kako se život u njenom nekadašnjem domu nastavlja, dok ona robija.

Hulja Avšar kao sultanija Safije u seriji “Sultanija Kosem”:

Jedna stara istanbulska legenda kaže da su davno, na suprotnim stranama Bosfora, stajale dve kule koje su se gledale svakog dana. Jedna je bila Galata kula, visoka i ponosna na evropskoj strani grada. Druga je bila Devojačka kula, usamljena na malom ostrvu u vodi, bliže azijskoj obali. Razdvajalo ih je more.

Bosfor, širok i neuhvatljiv, bio je kao živa prepreka koja nikada ne spava. Dve kule su ostajale na svojim mestima, vekovima se posmatrajući, dok su talasi i brodovi su između njih.

Pogledajte u galeriji gotografije Galata kule:

Prema legendi, Galata kula se zaljubila u Devojačku kulu, ili možda obrnuto – zavisi ko priča priču. Svakog jutra, kada bi se magla podigla iznad vode, njihovi pogledi bi se susreli preko Bosfora. Noću, kada bi svetla grada počela da se pale, razmenjivale su poruke putem svetlosti, koju su bacale ulične lampe, ali i putem ljubavnih pisama. Jednog dana, kada je Hezarfen Ahmed Čelebi leteo sa Galata kule, sa sobom je poneo pisma koja je Galata napisala Devojačkoj kuli. Međutim, dok je leteo vetar je počeo da raznosi pisma. Nošena vetrom Bosfora i talasima, pisma su ipak došla do Devojačke kule, koja ih je potom čitala, i shvatila koliko je Galata voli.

Međutim, kule nisu mogle da se približe jedna drugoj, jer je more između njih bilo preširoko, prehladno i previše duboko da bi se prešlo. Brodovi su dolazili i odlazili, ljudi su gradili mostove i rušili ih kroz vekove, ali za njih dve nikada nije postojao most koji bi ih spojio.

Vekovima kasnije, crveni fenjeri postavljeni širom Istanbula simbolizuju ta ljubavna pisma. Veruje se da zaljubljeni koji dolaze sa crvenim fenjerima kako bi “izjavili ljubav” zapravo oživljavaju i nastavljaju ovu legendu.

Kule su ostale razdvojene. Jedna na evropskoj strani, druga na azijskoj, zauvek okrenute jedna ka drugoj. Ovo nije samo priča o kulama, nego o svemu što se voli, a ne može da se dosegne. O ljudima, o gradovima, o sudbinama koje se vide, ali nikada ne spoje.