Tamnica u kojoj je umro Gavrilo Princip

U zatvoru za neprijatelje carstva u doba Austrougarske, a na prostoru današnje Češke u gradu Terezin, nalazi se ćelija u kojoj je poslednje godine proveo Gavrilo Princip, mladić čiji je pucanj u Sarajevu 1914. godine postao povod za izbijanje Prvog svetskog rata.

Princip je najveći deo kazne proveo u izolaciji. Nosio je teške okove, a boravak van ćelije bio mu je strogo ograničen. U zatvoru nije bilo grejanja, dok su vlaga, hladnoća i loša ishrana dodatno narušavali njegovo zdravlje.

Kazna je bila dodatno pooštrena posebnim merama. Svakog 28. juna, na godišnjicu Sarajevskog atentata, morao je da boravi u samici, na tvrdom ležaju i u mračnoj prostoriji.

Tokom boravka u zatvoru oboleo je od tuberkuloze kostiju. Bolest je napredovala iz godine u godinu, a uprkos teškom zdravstvenom stanju ostao je pod strogim zatvorskim režimom.

Gavrilo Princip preminuo je 28. aprila 1918. godine u vojnoj bolnici u Terezinu, ne dočekavši kraj rata koji je usledio nakon atentata u Sarajevu. Imao je nepune 23 godine.

Austrougarske vlasti sahranile su ga iste noći u tajnosti, kako njegov grob ne bi postao mesto okupljanja pristalica. Njegovi posmrtni ostaci ekshumirani su 1920. godine, a kasnije preneti u Kapelu vidovdanskih heroja u Sarajevu.

Pogledajte u galeriji Kapelu vidovdanskih heroja u Sarajevu:

Pre nego što je završio u zatvorskoj ćeliji, Princip je 28. juna 1914. godine bio deo grupe mladih zaverenika okupljenih oko organizacije Mlada Bosna. Tog dana u Sarajevu izvršen je atentat na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda. 

Nakon neuspelog pokušaja Nedeljka Čabrinovića, splet okolnosti doveo je do toga da se automobil sa Ferdinandom zaustavi nedaleko od mesta gde se nalazio Princip. On je tada ispalio hice koji su usmrtili nadvojvodu i njegovu suprugu Sofiju. Atentat je izazvao međunarodnu krizu koja je ubrzo prerasla u Prvi svetski rat.

Rođen je 25. jula 1895. godine u Obljaju kod Bosanskog Grahova, u siromašnoj porodici sa devetoro dece. Još tokom školovanja uključio se u političke aktivnosti i demonstracije protiv austrougarske vlasti.

Posle izbacivanja iz škole odlazi u Srbiju, gde nastavlja obrazovanje i dolazi u dodir sa nacionalnim i revolucionarnim pokretima svog vremena. Kao član Mlade Bosne postao je jedan od učesnika događaja koji će zauvek promeniti tok evropske i svetske istorije.

Ipak, bez obzira na različita tumačenja njegove uloge, poslednje godine života proveo je daleko od javnosti – u hladnoj ćeliji Terezina, gde je i okončan život jednog od najpoznatijih ljudi sa prostora Balkana.

Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i Zakonom o javnom informisanju i medijima.

Pogledajte video: Istoričar Miloje Pršić o značaju Vidovdana