Trejler za “Zlatni rez ’42: Djeca Kozare”

Prvi zvanični trejler za dugo očekivani film Lordana Zafranovića „Zlatni rez ’42: Djeca Kozare“ konačno je predstavljen publici, svega nekoliko dana uoči njegove velike beogradske premijere.

Zafranović se ovim filmom vraća temi stradanja u logoru Jasenovac i događajima iz 1942. godine, stavljajući u središte priče sudbinu dece sa Kozare.

Film prati svet u kojem su ljudi svedeni na žrtve i izvršioce, dok se kroz njihove isprepletane perspektive istražuju mehanizmi nasilja, straha i poslušnosti. U Jasenovcu stradaju Srbi, Jevreji, Romi i hrvatski antifašisti, a posebnu liniju priče čini trenutak u kojem se jedan od izvršilaca nakratko suprotstavlja zločinu kojem je do tada služio, da bi i sam postao njegova žrtva.

Zafranović tako ponovo otvara pitanje koje se provlači kroz veliki deo njegovog stvaralaštva – šta se događa sa čovekom kada sistem zla postane svakodnevica i postoji li granica nakon koje povratak ljudskosti više nije moguć.

Više od 100 glumaca u velikom projektu

Ispred kamere okupila se brojna glumačka ekipa koju čine Leon Lučev, Rene Bitorajac, Milan Marić, Milivoj Beader, Aleksej Bjelogrlić, Milica Stanković, Vuk Trnavac, Anica Dobra, Irfan Mensur, Katarina Radivojević, Dušanka Glid Stojanović, Pavle Mensur, Miodrag Miša Dragičević, Jadranka Nanić Jovanović, Gorica Popović, Bojan Navojec, Hana Hegedušić, Slobodan Milovanović i Ivica Klemenc, dok se kao specijalni gost pojavljuje Predrag Miki Manojlović.

Na filmu je, prema podacima organizatora FEST-a, angažovano više od 100 glumaca i preko 60 filmskih profesionalaca iz regiona. Za potrebe snimanja izgrađena je i zahtevna scenografija na više lokacija u Srbiji, koju je osmislio scenograf Milenko Jeremić, Zafranovićev saradnik još iz vremena filma „Okupacija u 26 slika“.

Scenario potpisuju Arsen Diklić i Lordan Zafranović, uz Urošku Tatomir, dok je projekat zasnovan na scenariju koji datira još iz 1986. godine.

Plakat filma izazvao polemiku u Hrvatskoj

I pre nego što je film stigao pred publiku, pažnju je privukao njegov promotivni plakat.

Deo hrvatske javnosti osporio je izbor arhivske fotografije koja je iskorišćena kao centralni motiv, uz tvrdnju da na njoj nisu deca sa Kozare, već članovi hrvatske porodice Ivičević iz Drvenika, snimljeni 1944. godine u izbegličkom kampu El Šat u Egiptu. Večernji list navodi da se ista fotografija pojavljuje u monografiji „Makarski primorci u zbjegu, 1943–1946“ Velimira Urlića.

Na filmskom plakatu fotografija je grafički obrađena i uklopljena uz motiv bodljikave žice, zbog čega se otvorilo pitanje da li je arhivski materijal odgovarajuće upotrebljen u promociji filma o stradanju kozaračke dece.

Među onima koji su kritikovali ovaj postupak našla se i hrvatska istoričarka Vlatka Vukelić, koja je o filmu i njegovoj promociji govorila pre nego što je ostvarenje imala priliku da pogleda.

Ona je kritikovala način na koji se u javnom prostoru koriste fotografije i priče o stradanju dece, tvrdeći da javne ličnosti i umetnici mogu da ih pretvore u sredstvo političkog ili umetničkog obračuna.

„Ako se dečje žrtve predstavljaju isključivo kao dokaz genocidnosti ‘drugoga naroda’ ili ‘drugog tabora’, sećanje postaje oružje u permanentnom ratu narativa. Time se stvara selektivni moral: ‘naši’ su uvek branitelji i žrtve, ‘njihovi’ su uvek zločinci“, napisala je Vukelićeva.

 Video: Zafranović na Kurir televiziji o filmu “Djeca Kozare”