Ko je Mafalda Savojska: Italijanska princeza srpskih korena

Drugi svetski rat, jedan od najtežih u istoriji čovečanstva, promenio je na mnogo načina živote i inače povlašćenih pripadnika evropskih kraljevskih porodica. Uglavnom su priče o njima vezane za otpor nacizmu, ratne podvige ili političke saveze, a jedna od najintereantnijih, sudbina jedne italijanske princeze, do danas je manje poznata.

Rođena je 19. novembra 1902. godine u Rimu, kao drugo dete kraljevskog para, a po majčinoj liniji bila je unuka kralja Crne Gore Nikole I Petrovića i kraljice Milene.

Mafalda je odrastala u privilegovanom okruženju, ali je još kao devojčica izgradila osećaj dužnosti prema svojoj zemlji. Tokom Prvog svetskog rata pratila je majku u obilascima vojnih bolnica, gde su pružale podršku ranjenicima.

U porodici je bila poznata pod nadimkom Muti, a naročito je bila bliska s kraljicom Jelenom, koja joj je usadila ljubav prema umetnosti i muzici.

Kao pripadnica jedne od najuglednijih evropskih dinastija, Mafalda je bila poželjna nevesta među aristokratskim porodicama kontinenta.

Njen život se potpuno promenio 1925. godine, nakon što je na jednom društvenom okupljanju upoznala princa Filipa od Hesena, a iste godine su se venčali u zamku Rakoniđi i potom dobili četvoro dece.

Iako je Filip pripadao nemačkom plemstvu, njegova uloga nije bila samo ceremonijalna kad je u pitanju politički život. Bio je član Nacionalsocijalističke nemačke radničke partije, kao i njegov brat Kristof, što je Mafaldinog muža dovelo u sam vrh političkih odnosa između nacističke Nemačke i fašističke Italije. Zahvaljujući tom položaju, princ Filip često je imao ulogu posrednika između režima u Berlinu i Rimu.

Klikom na link pročitajte priču o tragičnoj sudbini srpske princeze neobičnog imena.

U tom periodu se i Mafalda povremeno nalazila u društvu najuticajnijih ljudi Trećeg rajha, pa je prisustvovala i jednom Hitlerovom diplomatskom prijemu u Berlinu.

Uprkos tome što sama nije učestvovala u politici niti se javno bavila državnim pitanjima, vremenom je privukla pažnju Adolfa Hitlera, koji nije imao poverenja u nju. U zapisima Jozefa Gebelsa ostalo je zabeleženo da je nacistički vođa za italijansku princezu upotrebio krajnje pogrdne reči, nazivajući je “najvećom ku*vom u italijanskoj kraljevskoj kući” jer je verovao da ona podriva nemački režim.

Nikada nije, međutim, razjašnjeno zbog čega je Hitler razvio takav stav prema Mafaldi. Savremenici su tvrdili da se ona držala podalje od političkih rasprava i da nije pokazivala interesovanje za poslove svog supruga.

Kako je rat odmicao, ni Filipov odnos s nacističkim vrhom više nije bio isti.

Postojale su i tvrdnje da je pomogao pojedinim Jevrejima da pobegnu iz Nemačke obezbeđujući im potrebna dokumenta. Do 1943. godine je obavljao važne funkcije unutar nemačkog sistema vlasti, ali je pokušao da se povuče s tog položaja. Njegova ostavka, međutim, nije bila prihvaćena.

Sudbonosna godina za porodicu je bila upravo ta teška 1943. Dok je Mafalda boravila u Bugarskoj na sahrani svog zeta kralja Borisa III, saznala je da je Italija potpisala kapitulaciju i prešla na stranu saveznika. Paralelno s tom vešću stiže i ona da je njen suprug u kućnom pritvoru u Bavarskoj, dok su njihova deca utočište pronašla u Vatikanu.

Odjednom je princeza Mafalda ostala potpuno sama i bez zaštite.

Nacisti su je ubrzo namamili pod izgovorom da je u ambasadi čeka poruka njenog supruga. Umesto toga, po dolasku je uhapšena i prebačena u Minhen na ispitivanje, navodno je njeno hapšenje naredio Hitler lično.

Posle saslušanja je deportovana u koncentracioni logor Buhenvald. Istoričari danas veruju da je njeno zatočeništvo bilo svojevrstan čin odmazde prema italijanskoj kraljevskoj porodici nakon raskida savezništva sa Nemačkom.

Princeza je u logoru registrovana pod lažnim identitetom, kao frau Fon Veber, ali su je italijanski zatvorenici ubrzo prepoznali. Smeštena je u izolovanu baraku broj 15, gde su uslovi bili izuzetno teški.

Njeno zdravlje, koje ni ranije nije bilo naročito dobro, ubrzano se pogoršavalo u logoru jer je dobijala hranu koja joj nije odgovarala i često je svoje obroke delila sa ostalim zatvorenicima.

Tokom savezničkog bombardovanja fabrike municije koja se nalazila u blizini logora Mafalda je zadobila ozbiljne povrede i opekotine na vratu i ruci. Tada je, prema svedočenjima ljudi koji su bili uz nju, izgovorila reči:

– Umreću. Nemojte me pamtiti kao princezu već kao svoju italijansku sestru.

Lekari su, zbog teške infekcije, doneli tešku odluku da joj amputiraju ruku. Međutim, organizam je bio isuviše iscrpljen da bi izdržao komplikacije koje su usledile, pa je nakon obilnog krvarenja princeza Mafalda preminula u avgustu 1944. godine.

Njeno telo je potom poslato u logorski krematorijum. Ipak, jedan sveštenik uspeo je da prepozna ko je bila među stradalima i, prema kasnijim navodima, tajno je izneo Mafaldine posmrtne ostatke iz logora.

Prvobitno je sahranjena u Vajmaru, bez verskog obreda i bez oznake na grobu koja bi otkrivala njen identitet. Porodici je u međuvremenu dostavljen samo pramen njene kose kao dokaz da je princeza zaista preminula.

Tek nakon završetka rata, posmrtni ostaci princeze Mafalde suz preneti u Hesen. Tamo je konačno sahranjena u porodičnoj grobnici zamka Kronberg, gde počiva pored svog supruga princa Filipa.