Ministarstvo kulture otkupilo delo “Stražar koji se odmara”

Ministarstvo kulture Republike Srbije otkupilo je umetničko delo – ulje na platnu (44,5 x 53,5 cm) „Stražar koji se odmara“ autora Paje Jovanovića, putem javne aukcije, 28. aprila 2026. godine, u aukcijskoj kući Sotheby’s u Londonu.

Ministar kulture Nikola Selaković je istakao da otkup ove dragocene slike Paje Jovanovića „Stražar koji se odmara“ predstavlja nastavak dosledne i odgovorne kulturne politike, usmerene na zaštitu, očuvanje i povratak našeg kulturnog nasleđa.

„U prethodnom periodu uspeli smo da u Otadžbinu vratimo brojna dragocena kulturna dobra, poput srebrnog svećnjaka sa dvora dinastije Obrenovića, uramljenu fotografiju kraljice Natalije, dve srpske rukopisne knjige ‘Srpski oktoih’ i ‘Žitije Varlama i Joasafa’, zatim pisma Mileve Marić Ajnštajn i Alberta Ajnštajna, potom štap kralja Milana sa binoklom u dršci, zatim bokal iz kneževskog servisa, kao i sliku Uroša Predića ‘Portret devojčice sa knjigom u fotelji’. Sada tom nizu dragocenosti dodajemo i reprezentativno delo jednog od naših najvećih slikara, Paje Jovanovića. To nije puka slučajnost, već dosledna državna politika, da kulturno blago koje pripada našem narodu vraćamo kući, čuvamo ga u našim muzejima i ostavljamo budućim generacijama kao trajno svedočanstvo našeg identiteta i istorije. Na svemu ovome izražavamo posebnu zahvalnost predsedniku Republike i Vladi“, rekao je ministar.

Pavle Paja Jovanović (1859—1957) je najznačajniji srpski predstavnik akademskog realizma i jedan je od najistaknutijih slikara evropske i srpske umetnosti s kraja 19. i početka 20. veka. Slika „Odmor stražara“ pripada njegovom čuvenom orijentalističkom ciklusu, koji je umetniku doneo svetsku slavu.

„Odmor stražara“, kao i druge slike ove tematike, predstavlja značajan dokument prepoznavanja Balkana, Srbije i Crne Gore, ali i teritorija koje su ostale pod osmanskom upravom, kao posebnog prostora Evrope, u kome, pored sukoba i razlika, postoje zajedničke karakteristike, kulturne osobenosti i vrednosti.

Slikar koji je uspeo da poveže evropski orijentalistički žanr sa ratničkim i epskim etosom Balkana, dajući mu etnografsku preciznost i utisak autentičnosti, Paja Jovanović je uspeo da lokalne balkanske motive podigne na nivo univerzalne umetničke vrednosti.

S obzirom na to da se veliki deo orijentalističkog opusa Paje Jovanovića nalazi u privatnim kolekcijama širom sveta, Ministarstvo kulture je otkupom ove slike omogućilo da Istorijski muzej Srbije, kao republička ustanova zaštite, upotpuni svoj fond.

Likovna zbirka Istorijskog muzeja Srbije kontinuirano se razvija kroz otkupe i poklone kako bi pružila sveobuhvatan pogled na nacionalnu istoriju. Dela Paje Jovanovića se u najvećem broju nalaze u Narodnom muzeju Srbije i Muzeju grada Beograda, u okviru kojeg postoji i Legat Paje Jovanovića.

Kupovinom ove slike Istorijski muzej Srbije obogaćen je reprezentativnim delom iz orijentalističkog opusa Paje Jovanovića.

 Video: Kako je slika “Odmor Bašibozuka” Paje Jovanovića stigla u Srbiju